سێ قۆناغ _ سێ نه‌وه‌ / کارزان عزیز

هێگڵ سێ قۆناغ لە دیالەكتیكەكەیدا دیاریدەكات ئەوانیش تێز و ئەنتی تێز و كۆتێز (thesis, anti-thesis and synthesis)ن. ڕوونكردنەوەی ئەم سێ قۆناغە وردەكارییەكی ئێجگار زۆری دەوێت، بەڵام لێرەدا بە كورتیی شتێكیان لەسەر دەڵێین ئه‌ویش له‌پێناو ئامانجێكی سه‌ره‌كییدا كه‌ له‌م مژاره‌دا ده‌وروژێنرێت. لە تێزدا شت و بابەت و زات  یان ئۆبێكت و سوبێكت كە بێ فۆرم و بێ میدیۆم و ئەبستراكتن (thing, object or subject) لە خۆیاندا (in-itself) بوونیان هەیە. ئەم لە خۆدابوونە بریتییە لەوەی شتەكان هێشتا لەناو خۆیدایاندان و نەڕۆشتووەنه‌تە دەرەوە و هیچ شكڵ و فۆرمێكیان نییە تاكو بتوانرێت بگیرێن و بەرجەستە ببن، بەڵام بوونی جەوهەرییشن و هەموو ئەوانیتر دەبێت لەم خاڵ و جەوهەرە بێ فۆرم و بێ میدیۆمەوە لە دایك ببن و بێنە بوون  كە ناوی نێگەتیڤیتەیە (negativity). پاشان، ئەم لەخۆدایە بۆ ئەوەی بژی و لەناو خۆیدا توشی خۆكوژی و بێمانایی نەبێت و لە بازنە دووبارەبووەوەكەی دەربچێت (تۆتۆلۆژیا tautology)، پێویستیان بەوەیە بچنه‌ دەرەوە و خۆیان بە ئۆبێكت بكه‌ن (objectify).  ئۆبجێكتیفایبوون بان بە بابەتبوون بریتییە لەوەی كە ئیتر بوونە لەخۆداكە تەنیا بۆ خۆی بوونی نییە و لە دەرەوەش خۆی دووپاتكردەوە، بەڵام نەك بزەبت وەك ئەوەی كە پێشتر هەبوو، بەڵكو وەك ئەوەی كە ئێستا و جیاواز هەیە. هێگڵ ئەم گۆڕانە لە چوونە دەرەوەدا بە دژ و ئەنتی ئەو بوونە دادەنێت كە پێشتر لەخۆیدا هەبووە  (antithesis)چونكە چیتر ئەم بوونە نوێیە ئەو بوونە نییە كە پێشتر هەبووه‌، هەرچەندە ئەویشی وەكو ناوك و تۆو لەخۆیدا هەڵگرتووە (جارێكیتریش دووبارەبوونەی لەخۆیدا لەناو ئەم قۆناغەدا زەرورەتە). ئەم بوونە نوێیە كە هاتووەتە دەرەوە خیانەت لە بوونی پێش خۆی دەكات و دەبێتە شتێكی نوێ. كەواتە، وەك ئەوەی لە ژیانی كۆمەڵایەتیدا خیانەت قێزەون و تابووە، واشدەردەكەوێت لێرەدا بێزراو و كارەساتبار بێت. بەڵام جۆری ئەم خیانەتە هەرچەند دەكرێت لە زۆر فۆرمی دیكەی خیانەت نزیك بكرێتەوە، كەچی جیاوازە لەوانی دیكە بەو مانایەی ئەوەی لێرەدا خیانەت دەكات، گەشە و بەردەوامیی دەدات بە بوونە لە پێشترە خیانەتلێكراوەكە و ناهێڵێت بمرێت و لەناو بێمانایی ئەبەدییدا بمێنێتەوە. قۆناغی ئەنتی تێزیش جارێكی تر لەگەڵ تێزدا توشی بنبەست دەبن و ناتوانن لەوە زیاتر گەشە بكەن كە لە توانایاندا هەیە كە لە هەر قۆناغێكدا بە جۆرێك ئەنتی تێز تووشی بنبەست دەبێت. ناچار قۆناغی تێز (لەخۆیدا) و ئەنتی تێز (بۆخۆی) قۆناغێكی نوێ دێننە بوون كە پێیدەگوترێت كۆتێز (synthesis). كۆتێز نەفیی و خیانەتە گەورەكەیە لە هەردوو قۆناغەكەی پێشتر، بەڵام پڕۆژەیەكی تەكامولی و لەخۆگری قۆناغەكانی پێشتریش. ئەم نەفیكردنەوەیە بە تەنیا لەوەوە نایەت كە تێز و كۆتێز چیتر توانای گەشەكردن و بردنە پێشی خۆیان و كۆمەڵگا و هەر دیاردەیەكیتریان نییە و نەماوە، بەڵكو لەوەشەوە دێت كە جووڵە و حەرەكەتێك بەناو مادەدا دێت و دەچێت كە ناهێڵێت مادە هەرگیز لەناو بچێت و بمرێت (دیالەكتیكی مادە كە بە ماتریالیزمی دیالەكتیكییش ناوزەد دەكرێت).  

ئەم پێشەكییە خزمەتكاری خوێندنەوەی سێ قۆناغی جیایە لە ڕابردوو و مێژووی سیاسیی چه‌ند ده‌یه‌یه‌ی ئێمەدا. قۆناغی یەكەم بە شێوەیەكی تەكنیكی (تەنیا تەكنیكی) كە لە سەرەوە بە تێز دەستنیشان كرا، قۆناغێكی مێژووییە كە سیاسەت و كەسایەتی سیاسیی بێ تێز و بێ قووڵیی فكری لەم ناوچەیە سەریانهەڵدا. تاكوتەرا لێرەولەوێ ناوی هەندێ كەسایەتی دەهێنرێت وەكو خوێنەوار بەڵام سیاسی و سیاسەتی خوێنەوار شتێكە و سیاسی و سیاسەتی عاشق بە تێز و میتۆد و مەنزومەی فكری یان هەڵگری دونیابینی نوێی سیاسی شتێكی دیكەیە كە سەدەی ڕابردوو بوبوو بە منداڵدانی ئەو جۆرە لە سیاسەت و سیاسی. ئەو قۆناغە قۆناغی سەرگەردانبوونی سیاسەت و كەسایەتی سیاسی بوو لە نەبوونی فیكر و تێز و چەمك، هەروەها نغرۆبوون بوو لە ڕووداوە ڕەق و تەقە یەك لە دوای یەكەكانی ناو مێژژویاندا كە جۆش دادەمان بە دیار ئەو ڕووداوانەوە و هیچ خوێندنەوە و دونیابینییەكی ورد و دروستیان بۆیان نەبووە و تەنیا ئەم ڕووداویان بۆ ئەویتر تێپەڕاندووە و ئێستاشی لەگەڵدا بێت ڕۆڵیان لە خوڵقاندنی ڕووداو و تێگەیشتن لە ڕووداودا هێندە كورتبووە، نەیانتوانیوە پێبخەنە نێو مێژووەوە و لە دەرەوەی حەرەكەت و جووڵەی مێژووەوە ماونەتەوە یان لە باشترین دۆخدا هەر لە دۆخی پاشكۆیەتی ئەم وڵات و ئەو وڵاتدا ماونەتەوە و له‌ دۆخ و هه‌لومه‌جی ماتریالی و حه‌ره‌كه‌تی مێژوویی ناو مێژووه‌كه‌یان تێنه‌كه‌یشتوون.

لەم قۆناغەدا سەركردەكان زۆرترین سودیان لە چەتە و ئاغا و عەشیرەت و ئاین و هتد بردووە. ئەگەر خوێندەوارییش كورت بكرێتەوە بۆ زانینی زمان و خوێندنەوەی ژمارەی كتێبەكان و بینینی وڵاتانی دیكە و بەتایبەتیش بۆ خوێندن، ئەوا خانەقا و تەكییە و مەلا و فەقێكان لە سیاسییەكانی ئەو كات خوێندەوارتر بوون. بەڵام سیاسییەكان لەبەرئەوەی كۆمەڵێك پرسی وەكو نەتەوە و خاك و زمان و پاراستنی موڵك و ماڵی خێڵ و سەرۆك خێڵ و خێزانه‌كانیان كردبوو بە كەرەستەكانی ڕامكردنی ئەوانیتر (ئه‌و كه‌ره‌ستانه‌ی كه‌ هێزی باڵاده‌ست ده‌ستیان پێوه‌ده‌گرێت ruling forces and the relations they create)، ئەوا توانیبویان ئەوانیتر بە ڕادەیەكی باشتر بخەنە ژێر ڕكێفی خۆیانەوە. سیاسییەكانی ئەو كات ئەگەر خۆشیان شێخ و مەلا و سەر بە تیر و هۆزێك نەبینیایە، ئەوا هەوڵیان دەدا زۆرترین شێخ و مەلا و سەرۆك عەشیرەت لە خۆیان كۆبكەنەوە. لەناو ئەو سیاسییانەشدا تەقریبەن كۆمەڵێك هەبوون هەوڵی كۆنتڕۆڵ كردنی پیاو ماقوڵ و خوێندەوار و دەستڕۆیشتووەكانیان كردووە، و بەشێكی دیكەشیان هەبووە خەریكی كۆكردنەوە و ڕابه‌رایه‌تی كردنی شەقوەشێن و تێڵابەدەست و یاخییەكانیانی كردووە. هەمیشە واشپیشاندراوە كە بە ڕادەیەكی زۆر كۆنتڕۆڵكردنی ئه‌و دوو گرووپه‌ زه‌روری بووه‌، شەڕ و ململانێیەكی بەردەوام لەنێوان ئەو دوو گرووپە لە سیاسییدا بوونی هەبووە، به‌ڵام له‌ ڕاستییدا هه‌ردوو كۆنتڕۆڵكردنه‌كه‌ یه‌ك ناوه‌ڕۆكیان هه‌یه‌ له‌ڕووی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ به‌ مانای ئه‌وه‌ی كه‌ ئامانجیان هه‌ژموون بووه‌ به‌سه‌ر جیاوازییه‌كاندا له‌به‌رژه‌وه‌ندیی هێزه‌ باڵاده‌سته‌كاندا. 

قۆناغی دواتر كە دەكرێت بە شێوەیەكی تەكنیكی ناوی ئەنتی تێزی بەسەردا داببڕین، بریتییە لە قۆناغێك كە ئیتر بارودۆخی كوردستان و عێراقیش بە گشتیی گۆڕانی بەسەردا دێت و پرسەكانی وەك گوندنشینی و گەشەكردنی شارەكان و خولانەوەی زیاتری سەرمایە بەتایبەت سه‌رمایه‌ی ناوخۆیی و لاوازبوونی پێگەی عەشیرەت و بەهێزبوونی زیاتری حیزبەكان و دامەزراندنی كۆمەڵێك دەزگای حكومیی و دەوڵەتی، وایكرد هاوكێشەكە بەڕادەیەك گۆڕانی بەسەردا بێت و قۆناغی پێشتر پاشەكشە بكات. ئەم جارە سیاسیەكان و حیزبەكانیان هەوڵیاندا خاوەنی پڕۆگرامی نوێتر بن، سیاسییەكانیان هەوڵیان دەدا كە بنوسن و قسە بكەن لەسەر میدیاكان و شەرعییەتی گوتاردانیان لە ڕێگەی كەناڵە جۆربەجۆرەكانی خۆیانەوە بە خۆیاندا و هه‌روه‌ها ده‌موچاوی ئه‌و سیاسییانه‌ له‌ناو زانكۆ و ناوه‌نده‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كانی كوردستان و ده‌ره‌وه‌ی وڵاتدا ده‌رده‌كه‌وتن بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن ببن به‌ خاوه‌نی به‌ڵگه‌نامه‌ی زانستی ناو ئه‌كادیمیاكان. بە تەنیشتی ئەمانیشەوە نوخبەیەكی دیكەی تەواو خۆتەرخانكەر بۆ فكر و كتێب و تێزەكان دەردەكەون. لەگەڵ ئەوەشدا لەبەر خراپی دۆخی نالەباری سیاسی و ئابوری هەمیشە جەلادەكانی كۆمەڵگاش بە تەنیشی ئەم نوخبە پڕچەكەوه‌ بە چەمك و تێز، ئەوانیش دەست پڕ لە چەك و تەقەمەنی و كه‌ره‌سته‌كانی كوشت و بڕین و تۆقاقاندنه‌وه‌ گەشەیان دەكرد كه‌ تاوانه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆی هێزه‌ باڵاده‌سته‌كان و ئه‌و سیاسییانه‌دا بوو. حیزب و سیاسییەكان هەوڵیان دەدا بە شێوەی پێشتر هەم ئەوانە بەكار بهێنن كە شەقوەشێنن و هەم ئەوانەش كە قەڵەم بەدەستن. سەرەنجام و وەك دەبینین توانییان بە شێكی زۆر لە هەردوو گرووپەكە بەهۆی ئەو سەرمایەیەی كۆیانكردبووەوە و هەمیشەش زیاتریان كەڵەكە دەكرد، بكڕن و هەم قەڵەمەكان و هەم چەقۆكان یەك ئەرك و ناوه‌ڕۆكیان پێ بدەن، ئەركی پارێزگاریكردن لە مانەوەی دۆخی باڵادەست و حیزبی باڵادەست و سەركردەی باڵادەست و به‌رژه‌وه‌ندییه‌ مادییه‌كانیاندا. لەگەڵ ئەوەی كە حیزبەكان وەكو پێشتر هەر بەردەوامێتییان بە پەیوەندییەكانی خۆیاندا لەگەڵ زۆرینەی مەلا و عەشیرەتەكاندا. ئیتر نوسەری حیزبی و جەلادی حیزبی و بنەماڵەی حیزبی چاویان بە دونیا هەڵهێنا. سەركردەكان حەزیان لەوە بووه‌ و هه‌یه‌ كە بە دەوروبەریانەوە زۆرترین ژمارەی ڕۆشنبیر و یانەی ڕۆشنبیری هەبێت و لەگەڵیشیدا سەردانی مەلا و مزگەوتەكان بكەن و جەلاد و شەقوەشێنەكانیش بگرنە خۆیان و پەروەردەیان بكەن و قەبرەكانیشیان وەكو مەرقەد و شەخسی لێبكرێت و هەموو ڕۆشنبیر و مەلا و شەقوەشێنەكانیش پێكەوە شیوەنی دەستەجەمعییان بۆ بگێڕن وه‌ك ئه‌و هه‌موو تۆقان و ترسه‌ی له‌ دڵی خه‌ڵكدا دروستیانكردووه‌ و ئه‌و هه‌موو وتار و شیعر و چاوپێكه‌وتنانه‌ی ڕۆشنبیرانیش كه‌ بۆ خزمه‌تی حیزب و سه‌ركرده‌كان هۆنراونه‌ته‌وه‌. دیوی ئەو دیوی دراوەكەش ئەوەیە كە ڕۆشنبیرەكان لە كایەی سیاسیی دوور دەكەونەوە و دوور دەخرێنەوە یان لە سیاسەت دادەماڵرێن. چیتر بە شێكی باشی ڕۆشنبیرەكان ئەگەر بیانەوێت بەشداریی سیاسییان هەبێت ئەوا لەڕێگەی مەقالە و كتێبەكانی دەستییانەوە ئەوە دەكەن و دوور دەكەونەوە لە پراكسیسی سیاسی. وەك بینیمان كە یەكێك لە ڕۆشنبیرەكان بەم دوواییانە لە چاوپێكەوتنێكدا دەڵێت بۆ ئەوەی خەڵك بزانێت هەڵوێستی من چییە با بچێت كتێبی كەشتی فریشتەكانم بخوێنێتەوە كە 2500 لاپەڕەیە. ئەمە بەو مانایە دێت كە ئەگەر كۆمەڵگا دەیەوێت بە دوای وەڵامێكدا بگەڕێت و بیەوێت هەڵوێست و ڕوانینی ڕۆشنبیران بزانێت ئەبێت دابنیشێت دەیان كتێبی 2500 پەڕەیی بخوێنێتەوە. بە دڵنیاییەوە، تێنەگەیشتن لەوەی كە دینامیكییەت و حه‌ره‌كه‌تی كۆمەڵگا چییە و له‌ كوێدایه‌ و پێگەی حیزبی سیاسیی باڵاده‌ست  و چەكەكانی دەستیان چەندە و لە چی ئاستێكدایە و غەسل دەماخی ئایدۆلۆژی بۆرژوازی چی لە مرۆڤ كردووە و كار چۆن ڕۆژانە مرۆڤ نامۆتر دەكات و لە سێدارەی دەدات، هەرگیز لەوە تێناگەین كە كۆمەڵگا چەند ناتەندروستە و ناتوانێت دەست بۆ خوێندنەوەی كتێب بەرێت و تا ئێستا كتێب نەبووە بە كەناڵێكی كۆمەڵایەتی بۆ تێگەیشتن و گەڕان بۆ وەڵام و زانینی هەڵوێست.

 ڕۆشنبیر لەم شێوە دەربڕینەدا دەكەوێتە ئەو هەڵەیەوە كە پێیوایە ئەوە ئەركی كۆمەڵگایە بەرز ببێتەوە نەك ئەوە بە ئەركی خۆی بزانێت بە دوای كەناڵ و شێوازی دیكەی میكانیزمدا بگەڕێت بۆ ئەوەی پەیوەندییەكانی خۆی لەگەڵ كۆمەڵگادا پێ دروست بكات. مەلا و پیاوانی ئاینییش ئەكرێن بە بونەوەری گوناح و بەستەزمان و یەكی خانوویەكیان پێدەدرێت لە مزگەوتەكاندا و موچەیان بۆ دەبڕدرێتەوە لە وەزارەتەكەیانەوە و هەر خیلاف و بەرزی و نزمییەك هەست پێ بكرێت لەلایەن مه‌لا و پیاوانی ئاینییه‌وه‌ به‌رامبه‌ر به‌ حیزب و سەركردەكان، ئەوا لە مزگەوتەكان دوور دەخرێنەوە، یان بەر شەق و تیرۆر دەدرێن، یان دەكرێن بە بوكەڵەی سەر كەناڵەكان و ڕێگه‌یان پێده‌درێت ببن به‌ خاوه‌نی كه‌ناڵی میدیایی و ژه‌هر و دواكه‌وتوویی بڵاوبكه‌نه‌وه‌ و كاتێكیش حیزبه‌كان ده‌زانن ئه‌م یان ئه‌و مه‌لا و ڕۆشنبیر خه‌ریكه‌ ڕێگای تایبه‌تی خۆی ده‌گرێته‌به‌ر و ناڕه‌زایه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌رهه‌مدێنن، ئه‌وا جارێكیتر حیزبه‌كان خۆیان ده‌كه‌ن به‌ فریاد ڕه‌س و ده‌مڕاستی كۆمه‌ڵگا و كه‌ناڵه‌كانیان لێداده‌خه‌ن، ئەگەریش نا ئەوا زیاتر موقەدەس دەكرێت و پلەی حیزبی و حكومیشیان پێدەرێت. ئەم شێوازنەی مامەڵەكردن ستراتیژێكی فراوانتر بوون كە لەلایەن حیزب و سەركردەكانیانەوە لەبەرامبەر زۆر توێژی دیكەشدا پێڕەوی لێكراوە لەوانە مامۆستایان و دكتۆر و وەرزشوان و هونەرمەند و زۆرێكیتریشدا.

قۆناغێكی دیكه‌ له‌و تێز و ئه‌نتی تێزه‌ی سه‌ره‌وه‌ كه‌ باسكران، له‌ ئێستادا له‌ ده‌ركه‌وتندایه‌. ئه‌م قۆناغه‌ خواستێكی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسییه‌ له‌ناو كایه‌كاندا تا ڕاده‌یه‌ك به‌دیده‌كرێت، به‌ڵام پێویستی به‌وه‌یه‌ له‌ گزنگه‌وه‌ ببێت به‌ ڕۆژی ته‌واو و به‌ ڕوون و ڕاشكاوی خۆی به‌یان بكات. ئه‌م ده‌ركه‌وتنه‌ نوێیه‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ تێز و چه‌مكه‌كان خه‌ریكه‌ ده‌بن به‌ پرسی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی، به‌و مانایه‌ی كه‌ جیلێك له‌ ده‌ركه‌وتندایه‌ پرسیاری تیۆری-پراكتیكی هه‌یه‌ و داخوازییه‌كانی له‌ چه‌مك و تێزه‌كان له‌وه‌ زیاتره‌ كه‌ به‌ ته‌نیا فه‌لسه‌فاندن و تێفكرین و ڕامان بێت له‌ ده‌قه‌كان. ئه‌م نه‌وه‌یه‌ نایه‌وێت وه‌كو سوبێكتی دابڕاو له‌ كۆمه‌ڵگا له‌دایك ببێت و ڕه‌خنه‌ له‌ ده‌وڵه‌ت و ده‌زگا سه‌ركوتكه‌ره‌كانی ده‌وڵه‌ت و خاوه‌ندارێتی تایبه‌ت و دیارده‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسییه‌كان ده‌كات. ئه‌م نه‌وه‌یه‌ تێز و تیۆر به‌ گرنگ ده‌زانێت و خه‌می گه‌وره‌ی تێگه‌یشتنی هه‌یه‌، به‌ڵام له‌به‌رخاتری ئه‌وه‌نا كه‌ وه‌كو سه‌رمایه‌ی ڕه‌مزیی بیخاته‌ خزمه‌تی حیزب و هێزه‌ باڵاده‌سته‌كانه‌وه‌ یان به‌ژه‌وه‌ندییه‌ تایبه‌تییه‌كانی خۆی پێ به‌ده‌ست بهێنێت، به‌ڵكو خه‌می سیاسیی هه‌یه‌ و ده‌یه‌وێت ده‌ستكاری بونیادی كۆمه‌ڵگا و ژێرخانی ئابوری پێ بكات و ڕه‌خنه‌ی ئایدیۆلۆژیاكانی ده‌سه‌ڵاتی پێده‌كات. ئه‌م نه‌وه‌یه‌ سه‌رباری كه‌موكورتییه‌كانی، شه‌و و ڕۆژ له‌ هه‌می ئه‌وه‌دایه‌ هه‌نگاوی باشتر بنێت. به‌ڵام كێشه‌یه‌كی سه‌ره‌كی كه‌ ئه‌م نه‌وه‌یه‌ به‌ ده‌ستییه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ناتوانێت به‌ شێوه‌یه‌كی كاریگه‌ر و نوێ كه‌ناڵه‌ پراكتیكی و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی خۆی له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا لێبدات و دروست بكات. ئه‌مه‌ هه‌روا پرسێكی تێپه‌ڕ و ئاسان نییه‌ و ئه‌م نه‌وه‌یه‌ پێویستی به‌وه‌یه‌ ئه‌و كه‌ناڵانه‌ به‌ ده‌قیقی ده‌ستنیشان بكات و هه‌نگاوه‌ پراكتییه‌كانی خۆی و كه‌ناڵه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی خۆی له‌ناو كۆمه‌ڵگادا وه‌كو بزووتنه‌وه‌یه‌ك لێبدات تاكو بتوانێت ئه‌و چه‌مك و تێزانه‌ی له‌ناویدا ده‌ژی بیكاته‌ پرسی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی فراوانتر به‌ڕاستای خه‌باتێكی یه‌كگرتوو به‌ ئامانجی گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌ڵات و تێكوپێكشكاندنی داموده‌زگا ده‌وڵه‌تی و بۆرژوازییه‌كان و هه‌ڵته‌كاندنی بونیاده‌كانی. ئه‌م نه‌وه‌یه‌ ڕووناكییه‌كی گه‌ش و پڕ ئومێده‌ له‌ مێژوی ئێستادا و به‌ لێدانی كه‌ناڵی كۆمه‌لایه‌تی و سیاسیی فراوانتر ده‌توانێت گره‌وی ده‌سه‌ڵات و گۆڕینی بونیاده‌كانی بۆرژوازی و خاوه‌ندارێتی ڕیشه‌كێش بكات، ئه‌گه‌رنا، ئه‌م ئومێده‌ش وه‌ك هه‌ر ئومێدێكی دیكه‌ ته‌مه‌نێكی دیاریكراوی هه‌یه‌ و نائومێدیی و ڕه‌شبینی له‌ زه‌مه‌نێكی نه‌هاتوودا چاوه‌ڕوانی ئه‌م نه‌وه‌یه‌یه‌.

٢٧/٧/٢٠١٨ 

 

سەرنجێک بنووسە

ئیمەیڵەکەت بڵاوناکرێتەوە. تکایە سەرجەم خانەکان پڕ بکەرەوە *

*

x

Check Also

خێرخوازی وەك ئەبەدیكردنەوەی دەوڵەمەندی و هەژاری

کارزان عەزیز ڕۆژانە ئەو ڤیدیۆ و هەواڵانە دەبیستین و دەبینن كە هەژارێك، كرێكارێك، بێ ماڵێك، ...